Wie deze zomer het gamenieuws bijhield, hield vooral het gevoel over dat hij ergens voor betaalde zonder er iets voor terug te krijgen.
Sony maakte op 1 juli bekend dat het vanaf januari 2028 stopt met het persen van discs voor nieuwe PlayStation-games. De petitie ertegen kroop richting de 200.000 handtekeningen, het antwoord van Sony was dat fysiek nog maar zo’n drie procent van de game-omzet uitmaakt. Cijfermatig valt daar weinig tegenin te brengen. Maar de boodschap die overkomt is een andere: wat jij in de kast hebt staan, is een bijzaak geworden.
Rockstar zette daar in juni een dikke streep onder. GTA 6 krijgt bij de lancering geen disc, maar een code in een doosje. Verschillende winkels weigerden het spel daarom überhaupt in te kopen. Ondertussen staat de teller op zo’n 260 miljoen dollar aan pre-orders, dus de les die de rest van de industrie hieruit trekt laat zich raden. Alsof dat nog niet genoeg was: sinds half augustus lekt een persoon (of groep) die zichzelf CyberLeek noemt stukje bij beetje beelden uit een gestolen build, terwijl Take-Two bij de rechter dagvaardingen aanvraagt richting Microsoft en Discord om te achterhalen wie erachter zit.
Dan het deel waar het voor velen echt pijn doet. Microsoft schrapte op 6 juli 3.200 banen bij Xbox (ongeveer een vijfde van de hele divisie) en deed studio’s als Double Fine, Compulsion Games en Ninja Theory van de hand. Bij Ubisoft Barcelona lag het werk drie weken plat. Uit GDC-onderzoek blijkt dat één op de drie Amerikaanse ontwikkelaars de afgelopen twee jaar is ontslagen. De industrie verdient meer geld dan ooit, en de mensen die de games maken hebben nog nooit zo weinig zekerheid gehad.
En toen? Toen was daar de opening night van Gamescom, en ze leefden nog lang en gelukkig. Toch?
Gewoon: je hebt het al, dus je krijgt het
Daar kondigde CD Projekt Red The Witcher 3: Wild Hunt Remastered aan. Op 29 september, gratis, voor iedereen die het spel al bezit. Geen “next-gen editie” van zestig euro. Geen deluxe-bundel met een steelbook en drie skins. Gewoon: je hebt het al, dus je krijgt het.
En het is geen resolutiebump om de wachttijd te vullen. Nieuwe textures, path tracing, herziene gevechten, betere traversal en mount-besturing, transmog, een uitgebreide skill tree, uitgebreidere fotomodus, crossplatform mod-ondersteuning, toegankelijkheidsopties. Voor een spel dat elf jaar oud is en waarvan iedereen die het wilde kopen het allang gekocht heeft.
Alsof dat nog niet ver genoeg ging, werden Hearts of Stone en Blood and Wine op datzelfde moment gratis voor iedereen die alleen het basisspel heeft. Niet aangekondigd voor later, niet “coming in 2027”. Het stond live nog voordat de presentatie was afgelopen. Twee uitbreidingen die tot het beste behoren wat het medium te bieden heeft, weggegeven aan mensen die er nooit meer een cent voor zouden uitgeven.
Natuurlijk zit daar een berekening achter
Het makkelijke tegenargument is dat dit marketing is. Songs of the Past komt in 2027, The Witcher 4 mikt op 2028, en een gratis opgepoetste klassieker is een uitstekende manier om een paar miljoen mensen alvast terug naar de magische wereld van Velen te lokken. Dat klopt ook gewoon, er zit een berekening achter, en daarachter weer een strategie.
Alleen: elke uitgever ter wereld heeft diezelfde rekensom kunnen maken. De rest kwam uit op een code in een doosje.
Bovendien past het in een patroon dat CD Projekt al veel langer volhoudt. Hetzelfde bedrijf zat achter GOG, de winkel die principieel DRM-vrij is en met een eigen preservatieprogramma oude games draaiende houdt op hardware waar niemand nog rekening mee hield. Dat is geen losse impuls, dat is een wereldbeeld: wat je koopt is van jou, en het hoort te blijven werken als de winkel er niet meer is. Precies het standpunt waar de rest van de industrie dit jaar in hoog tempo vandaan loopt.
Geen heiligen, en juist dáárom telt het
Nu nog even eerlijk, want een lofzang zonder geheugen is weinig waard. Dit is dezelfde studio die in 2020 Cyberpunk 2077 uitbracht in een staat die op de oude consoles ronduit kapot was, dat vervolgens door Sony uit de PlayStation Store werd gehaald, en dat jarenlang werd aangesproken op een ongezonde crunch-mentaliteit. Er valt weinig te romantiseren aan die periode.
Maar dat is nu juist waarom dit telt. CD Projekt Red heeft zijn goodwill niet cadeau gekregen, het heeft die met verve teruggewonnen, door twee jaar lang gratis te blijven repareren aan een spel dat het commercieel allang had kunnen afschrijven, en er daarna alsnog een uitbreiding op te zetten die nagenoeg unaniem de hemel in werd geprezen. Reputatie is bij deze studio geen marketingsluitpost. Het is een schuld die is afbetaald, met werk, met investeringen,en bovenal met een gezonde dosis ballen.
Het ongemakkelijke aan deze column is dat ik hier een bedrijf sta te prijzen omdat het iets weggeeft dat het ook opnieuw had kunnen verkopen. Dat is geen heldendaad. Dat is fatsoen. Dat het in 2026 aanvoelt als een heldendaad, zegt vooral iets over de rest.
De lat ligt op de grond. Op 29 september is er tenminste één studio die eroverheen stapt. En tot die tijd mag je Blood and Wine nog eens spelen: gratis, omdat je het nu eenmaal al had. Net als velen speel ook ik graag dingen die ik al bezit.
