Er bestaat een valuta die nergens op je bankafschrift staat, maar die elke platformhouder toch maandelijks bij je afschrijft: goodwill. Je bouwt het op met goede games, eerlijke prijzen en het gevoel dat wat je koopt ook echt van jou is. Je verliest het ook weer. Meestal langzaam, en daarna ineens.
Als je 2026 leest als een bankafschrift, dan staat het rood. Heel rood.
Tijd voor de koersen.
Xbox: pijnlijk, maar eindelijk eerlijk
Eerst het slechte nieuws, want daar is bij Xbox geen gebrek aan. Duizenden banen zijn weg, zo’n vijfde van de divisie. Double Fine en Compulsion zijn weer zelfstandig, Undead Labs is verkocht, en vorige week gingen er nog eens 268 banen uit. Cloud gaming kreeg ook nog een tijdslot van vijf, tien of vijftien uur per maand. Wil je meer? Lappen.
Op papier is dat het bankafschrift van een bedrijf in paniek. Maar kijk je beter, dan zie je iets wat we bij Xbox lang niet hebben gezien: iemand die zegt wat ze gaat doen, en het daarna ook doet.
Asha Sharma kwam in februari binnen zonder gamesachtergrond, rechtstreeks uit de AI-hoek van Microsoft. Ze beloofde terug te gaan naar de kernfans, zonder zielloze AI-troep. En ze leverde. De “This is an Xbox”-campagne, die ons jarenlang uitlegde dat onze koelkast eigenlijk ook een Xbox was, verdween. Game Pass werd weer goedkoper. Toen een fan vroeg om weer exclusives, antwoordde ze zelf: “Hear you.” Twee woorden. Soms zeggen twee woorden meer dan een complete showcase.
Ook de reset zelf gebeurt opvallend open. De memo’s aan het personeel staan dezelfde dag op Xbox Wire, met aantallen, studionamen en voortgang. Het motto is “clarity is kindness”. Oud-World’s Edge-baas Shannon Loftis spotte daar terecht mee: duidelijkheid voelt heel anders als het jouw baan is die duidelijk verdwijnt.
Transparantie is echter wel de voorwaarde om ooit weer vertrouwen terug te winnen. Xbox heeft zijn spaarpot leeggetrokken, maar is voor het eerst in jaren eerlijk over hoe diep het in het rood staat.
Dat is nog geen herstel. Het is wel de eerste aflossing.
Koers: ▼, maar nabeurs voorzichtig ▲
PlayStation: de arrogantie van de koploper
Sony heeft precies het omgekeerde probleem. Sony weet heel goed wat het wil, en dat is vooral: meer.
Vanaf 2028 komen er geen discs meer voor nieuwe games. Daar schreef ik vorige keer al over. PS Plus werd in mei duurder, en als je de geruchten mag geloven, vond Sony zelf dat eigenlijk nog te bescheiden. Ondertussen lijkt de deur richting PC weer dicht te gaan. Minder keuze, hogere prijs, en een glimlach erbij.
En toch. Wolverine.
Critici gaven het gemiddeld een 77 en het internet schreeuwde moord en brand. Ondertussen staat het spel op een 4,84 in de PS Store en in meer dan vijftig regio’s in de top vijf. De gamer met een mening en de gamer met een portemonnee blijken niet altijd dezelfde persoon te zijn.
Dat is het ongemakkelijke deel van deze column. Voor mij als schrijver is het ongemakkelijk en mogelijk voor jou, beste lezer, ook: Misschien maakt reputatie helemaal niet uit. Misschien is goodwill gewoon een hobby van mensen die columns schrijven.
Alleen: koploper zijn is geen reputatie. Het is een voorsprong. En voorsprongen hebben de vervelende eigenschap dat je ze pas ziet als ze weg zijn. Vraag maar aan iedereen die zich de PlayStation 3 van 599 dollar nog herinnert.
Koers: ▼
Nintendo: gemaakt van teflon
Nintendo doet eigenlijk alles waar we de rest op afrekenen. Sinds 1 september kost de Switch 2 geen €469,99 meer, maar €499,99. In Japan ging er zelfs tienduizend yen bij. First-party games worden zoals altijd vrijwel nooit afgeprijsd. En een deel van de ‘fysieke’ games is een Game-Key Card: een doosje met een kaartje dat vooral je downloadrecht bevat. Doorverkopen of uitlenen zoals vroeger zit er niet meer in. Hetzelfde trucje waarvoor ik Rockstar vorige keer nog de les las.
En het blijft gewoon niet plakken. Ruim 23 miljoen consoles verkocht. Uitgevers zeggen zelfs geen verschil te zien in verkoop tussen een Game-Key Card en een volwaardige cartridge. De markt haalt zijn schouders op.
Nintendo verkoopt dan ook geen hardware. Nintendo verkoopt het gevoel van Nintendo. Dat gevoel is dertig jaar lang zo zorgvuldig opgebouwd dat een prijsverhoging voelt als ‘het hoort erbij’, niet als een beslissing.
Op 5 november gaat dat gevoel weer vol aan de kassa staan, want dan komt Ocarina of Time. En laten we eerlijk zijn: ik ben de laatste die daar objectief over kan zijn. Zie mijn eerdere column.
Koers: ▲▼
Steam: de good guy met een doos van duizend dollar
Valve heeft de dikste spaarrekening van allemaal. Jarenlang sales, een refundbeleid dat werkt, een Steam Deck die bewees dat pc-gaming ook op de bank kan, en Proton, waarmee je Windows-games gewoon op Linux speelt. Dat is goodwill die je niet in één kwartaal verspeelt.
En nu is daar de Steam Machine. Vanaf 1039 pleurootjes, voor een kastje onder je tv.
Het opvallende is dat Valve het zelf zei. Op de eigen blog gaf het toe niet blij te zijn met die prijs, wees het naar de geheugencrisis en schreef het dat het ding niet met verlies gaat worden verkocht. Geen marketingpraatje over een “premium ervaring” of “we listened to your feedback”. Gewoon: dit is duur, en dit is waarom. Binnen tien minuten was hij uitverkocht.
Dat is het verschil. Valve houdt zijn reputatie niet omdat de prijs eerlijk is. Valve houdt zijn reputatie omdat het eerlijk is óver de prijs. Net als Xbox tegenwoordig, trouwens.
Wel even met beide benen op de grond: diezelfde good guy strijkt ook gewoon dertig procent op van elke verkoop, en runt een winkel waar de concurrentie al jaren haar tanden op stukbijt. Heiligen bestaan niet. Ook niet in gamin.
Koers: ▲
Natuurlijk is niet alles hun schuld
Geheugenprijzen die door AI-datacenters de pan uit rijzen, inflatie, ontwikkelbudgetten waar je duizelig van wordt. Ik ga niet doen alsof een console gratis in elkaar wordt gezet, en alsof het maken en publiceren van een game makkelijk en goedkoop is.
Maar de pijltjes hierboven gaan niet over wie het goedkoopst is. Ze gaan over wie je behandelt als eigenaar, wie als abonnee, wie als klant en wie als fan.
Alle vier vragen ze in 2026 meer geld voor minder bezit. Het verschil zit in hoeveel ze hadden gespaard, en hoe eerlijk ze zijn als ze je weer laten lappen.
De lat ligt nog steeds op de grond. De vraag is alleen niet meer wie eroverheen stapt.
De vraag is wie er als laatste over struikelt.
